Silajda kesim boyu: kısa mı uzun mu, neye göre seçilir?

Silaj kalitesi tarlada başlar, ama silaj makinesinin ayarında şekillenir. Kesim boyu, silaj yığınının ne kadar iyi sıkışacağını, havanın ne kadar hızlı dışarı atılacağını ve hayvanın yemi nasıl tüketeceğini doğrudan etkiler. Çok kısa kesim sıkıştırmayı kolaylaştırır ama hayvanın geviş getirmesi için gereken lif yapısını azaltabilir; çok uzun kesim ise yığında hava cepleri bırakır ve ısınmaya, küflenmeye yol açar.

Kesim boyunu belirleyen en önemli etken, hasat anındaki kuru madde oranıdır. Mısır silajında hasat genellikle danenin süt-hamur olumunu geçip hamur olumuna yaklaştığı, bitkinin tamamında kuru maddenin yaklaşık yüzde 30–35 aralığında olduğu dönemde yapılır. Kuru madde arttıkça bitki sertleşir ve sıkıştırmak zorlaşır; bu yüzden kuru bitkide kesim boyu kısaltılır. Daha yaş bitkide ise biraz daha uzun kesim, silaj suyunun akmasını sınırlar.

Pratikte sık kullanılan başlangıç değerleri şöyledir: dane kırıcısız makinelerde 6–10 mm, dane kırıcılı makinelerde 15–20 mm’ye kadar uzayan kesim. Dane kırıcı merdane daneyi çatlattığı için danenin sindirilebilirliği kesim boyundan bağımsız hâle gelir; bu da daha uzun kesim ile lif yapısını korumaya imkân verir. Bu değerler yalnız örnektir; hayvan beslemesinde nihai kararı, rasyonu hazırlayan uzmanla birlikte vermek gerekir.

Kesim boyunun gerçekte ne olduğunu tarlada kontrol edin. Römorktan bir avuç silaj alın, düz bir zemine yayın ve parçaların uzunluğunu ölçün. Parçaların çoğunun hedef boya yakın olması, uzun parça ve bütün yaprak oranının düşük olması beklenir. Uzun parça oranı yüksekse bıçaklar körelmiş ya da karşı bıçak boşluğu açılmış olabilir. Bütün dane görüyorsanız dane kırıcı aralığını daraltın.

Bıçak keskinliği, kesim boyunun gizli değişkenidir. Körelen bıçak bitkiyi kesmek yerine ezer ve koparır; parça boyu düzensizleşir, yakıt tüketimi artar ve makine titrer. Çoğu silaj makinesinde bıçaklar makine üzerindeki bileme taşıyla sökülmeden bilenir. Bilemeden sonra karşı bıçak ile bıçaklar arasındaki boşluk yeniden ayarlanmalıdır; boşluk büyüdükçe kesim kalitesi hızla düşer. SM-1 ve SM-3’te bu boşluğun nasıl ölçüleceği kılavuzda anlatılır.

Kesim boyu ile ilerleme hızı da bağlantılıdır. Hızlı ilerleyen bir makine doğrama tamburuna daha fazla materyal besler; tambur devri sabitse parça boyu değişmez ama makine zorlanır, PTO yükü artar. Tamburun ses değişimini dinleyin; tıkanmaya yakın bir yükte kesim kalitesi bozulur. Traktörün gücü makinenin önerdiği aralığın alt sınırındaysa daha düşük hızla çalışmak hem kaliteyi hem de güvenliği korur.

Sıkıştırma, kesimden sonra gelen ama kesimle birlikte düşünülmesi gereken adımdır. Kısa ve düzgün kesilmiş silaj, yığında ince katmanlar hâlinde serilip ağır bir traktörle sıkıştırıldığında havayı hızla dışarı atar. Katmanları ince tutmak ve her katmanı birkaç kez geçmek, yoğunluğu artırır. Yığın tamamlandığında üstünü hemen örtmek ve örtüyü ağırlıkla sabitlemek, kesimde elde edilen kaliteyi korur.

Kesim boyunu ayarlarken hayvan grubunu da düşünün. Süt ineği rasyonlarında silaj, toplam yemin büyük bölümünü oluşturuyorsa rumen sağlığı için yeterli uzunlukta parça bulunması önemlidir. Besi hayvanlarında ise yemin hızlı tüketilmesi ve sindirilebilirliği öne çıkabilir. Bu fark, aynı işletmenin farklı hayvan grupları için farklı silaj yığınları hazırlamasını gerektirebilir; kararı beslenme uzmanınızla birlikte verin.

Silaj katkı maddeleri kullanılıyorsa dozajın kesim sırasında eşit uygulanması gerekir. Katkı, doğrama tamburundan sonra atma borusuna verildiğinde materyalle en iyi karışır. Katkı pompasının debisini, makinenin saatlik iş kapasitesine göre ayarlayın ve gün içinde tankın azalışını kontrol ederek gerçek dozu doğrulayın.

Tarladaki hasat zamanlaması da kesim kalitesini etkiler. Aynı gün içinde sabah çiğli bitki ile öğleden sonraki daha kuru bitki arasında kuru madde farkı oluşabilir. Büyük parsellerde hasat birkaç gün sürüyorsa, ilk gün ile son gün arasında kesim boyunu küçük adımlarla değiştirmek gerekebilir.

Silaj sezonundan önce makineyi bir bütün olarak kontrol edin: bıçaklar, karşı bıçak, dane kırıcı merdane aralığı, atma borusu ve kardan mili. Yedek bıçak setini ve bileme taşını elde bulundurun. Hasat günlerinde her 4–5 saatte bir kısa bir mola verip bıçakları bilemek ve parça boyunu tekrar ölçmek, sezon boyunca tutarlı bir silaj elde etmenin en basit yoludur.

Değerler genel bilgi ve örnek niteliğindedir; makinenizin kullanım kılavuzundaki değerler önceliklidir.

Ürünleri inceleyin · Servis talebi